Mobil Menü
Dördüncü Yol Paylaşım Platformu

Dördüncü YOL Paylaşım Platformu

Gurdjieff ve Dördüncü Yol Öğretisi'nin İlk Öğretmenleri

G.I. Gurdjieff ve doğrudan çalıştığı öğrencileri, daha üst bir zihinden gelen fikirleri, dördüncü yol çalışmaları adı altında, modern dünyaya taşıdı.

Gurdjieff - ilk Öğrenciler - Sohbet

Bu sayfada, Gurdjieff'in temas ettiği ve çalışmayı aktardığı kişiler arasından, daha sonra çalışmayı yazılı ya da sözlü olarak başkalarına aktaran, Gurdjieff sonrası çalışmanın bayrağını taşıyan kişileri bulacaksınız.

Gurdjieff'in Rusya Dönemi ve İlk Dördüncü Yol Öğrencileri

Gurdjieff, derin bir araştırma ve düşünme sonucunda, okulu ilk olarak Rusya'da kurmaya karar vermişti. Bu düşüncelerini paylaştığı bir yazısında, alternatif olarak Osmanlı ve İran'ı da okul kurma yerleri olarak değerlendirdiğini belirtiyor.

1912 yılında Moskova'ya gelişinden sonra çalışmaları anlatmaya ve Dördüncü Yol Okulu'nun temelini atmaya başlamıştır. İlk öğrencilerinden biri, aynı zamanda kuzeni olan heykeltraş Sergey Merkurov, ve farklı davranışları olan Rachmilievitch'tir. Aynı yıl, Polonya asıllı Julia Ostrowska ile, Saint Petersburg'da evlenmiştir.

1914 yılında, bir bale eseri olan "Büyücülerin Mücadelesi" (The Struggle of the Magicians) ile daha fazla öğrenci adayına ulaşmıştır. 1915 yılında, mistik konularda bir yazar olarak bilinen ve Doğu'ya umutsuz bir araştırma gezisi yapmış olan Ouspensky'yi öğrenci olarak kazanmıştır. Sonraki yıl, besteci Thomas de Hartman ve eşi Olga da çalışmalara dahil olmuştur.

Rusya'da Bolşevik Devrimi'nin olumsuz etkilerinin nedeniyle 1917 yılında Rusya'dan ayrıldığı zamana kadar yaklaşık 30 kadar öğrencisi olmuştur. İhtilalden sonra önce Kuzey Karadeniz'e kaçmış ve orada mevcut öğrencileriyle çalışmaları devam ettirmiştir.

Gurdjieff'in İkinci Dönem Dördüncü Yol Çalışmaları: Danslar

Gurdjieff, Rusya'da daha çok kadim bilgileri anlatan ve daha çok öğrencilerin zihinsel anlayış kazanmaları için çalışan bir hocayken, bu dönemde dans ve egzersizler üzerine çalışmaları arttırmıştır ve dahası, İhtilal nedeniyle zorlu hayat şartlarını daha da güzel çalışma fırsatlarına dönüşmek için, pek çok öğrencisini sınırlarına kadar zorlamaya başlamıştır.

Rusya'daki önemli öğrencilerinden biri olan ve hatta grubun liderliğini yapan Ouspensky, Gurdjieff'ten ayrılarak 1918 yılında Londra'ya yerleşmiş ve orada hocasının öğretisini aydın bir çevreye aktarmaya başlamıştır. Yukarı paragrafta bahsettiğimiz değişen eğitim sistemi ve İhtilal ortamının zorlukları da Ouspensky'nin ayrılışına sebep olarak gösterilir. Gurdjieff'in ilk öğretmenliğe başlayan ve Dördüncü Yol ile ilgili ilk kitap yazan öğrencisi Ouspensky olmuştur.

Gurdjieff’in Gürcistan ve Türkiye Dönemi

Gurdjieff, İnsanın Uyumlu Gelişimi'nin Enstitüsü adlı ilk okulunu Gürcistan'da 1919 yılında kurduğunda, yanında Stjoernval, the Hartmann ve Salzmann ailesi vardı. Gurdjieff bu dönemde henüz sahnelenmemiş balesine odaklanmış, Thomas de Hartman ile müziği, Olga Ivanovna Hinzenberg ile de dansları üzerinde çalışmıştır.

Gurdjieff - ilk Öğrenciler - Galata İstanbul

Değişen politik durumlar nedeniyle, 1920 yılında öğrencileriyle beraber İstanbul'a gelmiştir. İstanbul'da, özellikle yabancıların yaşadığı Galata bölgesinde öğrencileriyle beraber yaşamış ve küçük dans gösterileri yaparak yeni öğrenci adaylarına ulaşmaya çalışmıştır.

Özellikle Galata Mevlevihane'sinde öğrencisi Thomas de Hartman ve Ouspensky ile defalarca semah törenlerine katılmış ve kendi dans amaçlarını özellikle bu öğrencilerin anlamaları için uğraşmıştır.

Bu dönemde, İstanbul'daki İngiliz Askeri İstihbarat'ının başı olan John G. Bennett, ile de tanışmış, Bennett Gurdjieff'ten etkilenmiş olsa da henüz öğrenci olarak çalışmalara katılmamıştır.

Batı Avrupa Dönemi

Gurdjieff, 1921 Ağustos ayında, Avrupa için vize alır ve çekirdek bir öğrenci grubuyla Almanya'ya yola çıkar. Öğrencisi Ouspensky ise, aynı zamanlarda Londra'ya gitmek için İstanbul'dan ayrılır.

Gurdjieff - ilk Öğrenciler - Fontainebleau Sarayı

Gurdjieff, İngiliz vatandaşlığı almayı başaramaz, bu nedenle İnsanın Uyumlu Gelişimi'nin Enstitüsü'nü Paris'te, meşhur Fontainebleau Sarayı'nda (Château de Fontainebleau) kurar. İngiltere'de Dördüncü Yol Çalışmalarını belli bir çevreye duyurmuş olan Ouspensky'nin önde gelen öğrencilerini, başta editor A. R. Orage ve Maurice Nicoll olmak üzere, Fransa'daki okuluna katılmalarını sağlar.

Bunların dışında, Avrupa entellektüel orta sınıfından pek çok yeni öğrenci, Fransa'daki çalışmalara dahil olmuştur. Bunlardan bazıları C. S. Nott, René Zuber, Margaret Anderson ve Fritz Peters.

Diğer öğrencilerden farklı olarak, kısa zaman sonra enstitüde vefat eden Katherine Mansfield, bir bakıma son günlerinde mutlu ve huzurlu olması için Gurdjieff tarafından kabul edilmiştir. Ancak, tüberküloz hastası olan bu kişinin ölümünde, büyücü Gurdjieff'in ve yöntemlerinin olduğuna dair olumsuz bir bilgi yayılmıştır.

Gurdjieff'in 3.Dönem Dördüncü Yol Çalışmaları: Fiziksel Zorlamalar

Fransa'daki bu enstitüde, Gurdjieff'in çalışmaları yeniden şekil ve yön değiştirir. Rusya'da entellektüel, sonrasına dans ve müzikle yapılan çalışmalar, Avrupa döneminde daha çok ağır fiziksel çalışmalara dönüşmüştür. Katılımcıların fizik, duygu ve zihin merkezlerini dengeli ve uyumlu bir biçimde geliştirmek isteyen Gurdjieff, belki de Avrupa'daki aşırı konformist ve fizik bedeni ihmal eden yeni öğrenciler nedeniyle böyle bir yönelime girmiş olabilir. Dahası, önceki dönemlerine göre, çok daha sert, acımasız bir Gurdjieff ortaya çıkmıştır - en azından görünüşte.

Bu dönemde, Ouspensky Gurdjieff'in değişen öğreti ve çalışmalarına karşı kesin bir eleştiri vererek Gurdjieff ile yollarını tamamen ayırmıştır.

Birinci Araba Kazası ve Okulun Kapanması

1924 yılında yaptığı ilk ölümcül kazadan sonra, Gurdjieff okulu ve öğrencileri tamamen dağıtmıştır.

Gurdjieff'in 4.Dönem Dördüncü Yol Çalışmaları: Beelzebub Okumaları

Gurdjieff, öğretinin ve çalışmaların ancak doğrudan hoca-öğrenci çalışmasıyla aktarılabileceği fikrini savunuyordu. Bu nedenle uzun süre çalışmayı yazılı olarak aktarmadı, başkalarının not alıp bunu yapmasına da izin vermedi.

Ancak, yaşadığı araba kazasından sonra, "Hepsi ve Herşey" adlı üç seriden oluşan kitapları yazmaya odaklandı. Bir bakıma, ağır fiziksel beden çalışmaları üzerine dayalı olan enstitüden sonra, çok dikkat, çaba ve konsantrasyon isteyen metinlerle çalışmayı yazı üzerinden aktarmaya odaklandı.

Bu dönemde, öğrencilerle uzun ve detaylı çalışmalar yapmasa da, defalarca başta Amerika, farklı ülkelere seyahatlerinde yeni kişilere çalışmaların başlangıcını anlatmıştır. Ancak bu toplantılar daha çok bağış toplama amacıyla yapılmıştır ve Gurdjieff katılımcılara küstah ve kötü biçime davranmıştır. Bazı bakış açılarına göre, aşırı öğrenci talebi ile karşılaşmak istemeyen Gurdjieff, katılımcıları elemek için, bile isteye kötü davranmıştır. Ki, bazı açılardan Tasavvuf'taki bazı Melami hocaların davranışlarıyla benzerlik göstermektedir.

İlk Dördüncü Yol Öğretmenleri

Ouspensky, daha önceki yıllarda Gurdjieff'in çalışmalarının değiştiği ve bozulduğu düşüncesiyle, kendi öğrencilerini ve çalışmalarını Gurdjieff'ten ayırmıştı. Kişileri Gurdjieff ya da kendisini öğretmen olarak seçme konusunda özgür bırakmış, ama sonrasında bağın kesileceğini ifade etmiştir. Bu bakımdan, Gurdjieff hariç, ilk Dördüncü Yol hocası olarak da görülebilir. Ouspensky'ye göre, Gurdjieff Dördüncü Yol'u tam olarak öğrenmemişti ve yeterince çalışan ve hazır bir grup olurlarsa, Gurdjieff'i eğiten kişilerin kendilerini bulacağına ve çalıştıracağına inanıyordur. Gurdjieff ise, Ouspensky'nin çalışmayı anlamadığını ve yapamadığını iddia etmiştir.

A.R. Orage, Gurdjieff'in izniyle uzun süre Amerika'daki çalışmları yönetmiş ve Gurdjieff'in yeni bağışlar kazanması için destek olmuştur. Ancak, Gurdjieff, belli dönemlerde Orage'dan da memnun olmamış, hatta ağır zorluklarla yüzleşmesine neden olmuştur.

Jean Toomer, 1 yıl kadar Prieuré'de eğitildikten sonra, Chicago merkezli bir Gurdjieff grubu kurmuştur.

Maurice Nicoll, 1931 yılında, takip ettiği Ouspensky'nin tavsiyesi ile İngiltere'de kendi çalışma gruplarını kurmuştur. Kendi çalışma gruplarına haftalık olarak yaptığı Dördüncü Yol konuşmaları ve kayda alınan bu konuşmaların sonradan metne dökülmesi, çalışmayı günlük hayata en iyi uygulama örneklerinden birini oluşturmuştur. Türkçesi de yayımlanmış olan bu kitapları, çalışmayı kendi hayatına daha fazla yaymak isteyen herkese tavsiye ederiz. Ancak bu kitapların, hocanın öğrencisinin öğrencisi olan birinin, kendi ezoterik Hristiyan öğretileri ile birleşmiş hali olduğunu da belirtmekte yarar var.

Enstitü'nün Kapanması

Ağırlıklı Amerika kaynaklı tüm bağışlara rağmen, Gurdjieff Enstitü'yü borç nedeniyle kapatmak zorunda kalmıştır. Enstitünün kapanmasından sonra, Gurdjieff, Paris şehir merkezinde, "6, Rue des Colonels-Renard" adresinde bir daire kiralamıştır.

Gurdjieff - ilk Öğrenciler - Eğitim

"The Rope" (İp, Sicim, Halat) Grubu

Gurdjieff, yalnızca kadınlaran oluşan ve "The Rope" (İp, Sicim, Halat) adı verilen yeni bir çalışma grubu kurmuştur. Gruptaki kadınları büyük bölümü yazardı, bazıları da lezbiyen. Bu grubun bazı katılımcıları: Kathryn Hulme, Jane Heap, Margaret Anderson ve Enrico Caruso'un dul eşi, Dorothy.

Gurdjieff, bu gruptaki öğrencilerin egolarını kırmak için onları oldukça zorlu koşullara çalıştırdığına dair pek çok hikaye bulunuyor.

İkinci Dünya Savaşı Dönemi

Paris'teki dairesi oldukça küçük olsa da, orada İkinci Dünya Savaşı dönemi dahil, küçük gruplar halindeki öğrencilere eğitim vermeye devam etmiştir.

Gurdjieff'in 5.Dönem Dördüncü Yol Çalışmaları: Eşek Şakaları ve Kişisel Etkileşim

İlk başlarda atasözleri, aforizmalar ve kadim bilgilere dayalı olarak ortaya çıkan çalışmalar, bu dönemde eşek şakaları ve kişisel etkileşimlerle devam etmiştir. Ayrıca katılımcıların başeser olan Beelzebub'ın Masallarını mümkünse üç kez okuması istenmekteydi.

Bu dönemde "aptallara" kadeh kaldırma, genellikle vodka ya da konyak ile, geleneği ortaya çıkmıştır.

Bu dönemdeki toplantılarından bazıları sonradan kitaba dönüştürülmüş ve basılmıştır. Orada özellikle Bayan Salzmann'ın, Gurdjieff'in asistanı ve ikinci öğretmen olarak rolünü görmekteyiz.

Savaş Sonrası ve Gurjieff'in Son Yılları

Savaş sırasında, Hitler Almanyası'nın işgali altındaki Paris'te kalan Gurdjieff ve yakın öğrencileri ile diğer Gurdjieff çalışma grupları ile bağlantı tamamen kopmuştu - hatta Gurjieff'in hayatta olup olmadığını bile bilmiyorlardı.

Ouspensky vefat ettiği Ekim 1947 yılına kadar öğrencilerinin Gurjieff ile bağlantı kurmasına izin vermemişti - hatta hayatta olduğunu bile gizlemişti. Ancak ölümünden sonra, eşi Bayan Ouspensky geri kalan öğrencilere Paris'e gidip Gurjieff'i görmelerini tavsiye etmiştir.

J.G. Bennett de, kendisi ayrı bir ekol olarak Gurdjieff'i ziyaret etmiştir. Hatta, kendi kitabı "Tanık"ta (The Witness) bahsettiğine göre, Bennett, Gurdjieff'in yakında gelecek dediği başka bir hoca için, pek çok ülkeye ziyaretlerde bulunup, pek çok ön hazırlıklar için çalışmış. Hatta, bu beklenti nedeniyle, Bennett kendisini hoca olarak ilan edene kadar, pek çok Sufi hocasını (Subuh Öğretisi ve İdris Şah gibi) Batı'ya duyurmuş ve ancak kendi hayatının son döneminde kendisini öğretmen olarak konumlandırmıştır.

Gurdjieff'in vefatından sonra, Bayan Salzman (Jeanne de Salzmann), tüm Gurdjieff gruplarını bir araya getirmeye ve Gurdjieff'siz çalışmayı korumaya çalışmıştır. Gurdjieff'in vefatından sonra, çalışmalar daha çok miras koruma ve müze haline dönüşmüş ve aydın kesim arasında yayılma, yeni ve güçlü öğrenciler çekebilme kabiliyetini kaybetmiştir.

Gurdjieff'in Öğrencilerinin Öğretmenliğine Karşı Tutumu

Gurdjieff, Amerika ziyaretlerinde ortaya çıkan Amerika'daki öğrencilerle ilgilenmesi için A.R. Orage'a sorumluluk vermiştir. Ancak, Hepsi ve Herşey serisinin üçüncü kitabında nasıl herşeyi yanlış yaptığı ve hatta çalışmayı yanlış anladığı ile ilgili Orage'ı eleştirmiş ve oldukça küçültücü taleplerde bulunmuştur. Buna rağmen, Orage'ı kardeşi gibi sevdiğini ölümünü öğrendiğinde ifade etmiştir.

Gurdjieff Ouspensky'i öğrenci olarak almak için Rusya'da ön hazırlıklar yapmıştır ve ona ilk gruplardan itibaren yetki vermiştir. Ancak, Ouspensky'ye olan tavrı da çalışmayı anlamadığı yönündedir. Hatta, Ouspensky'nin ölümünden sonra, Ouspensky'nin öğrencileri dahil tüm gruplar bir araya gelip Gurdjieff'le buluştuğunda, yine Ouspensky ve öğrencilerini küçümsemeye devam etmiştir. Diğer taraftan, Ouspensky'nin "İnsanın Gerçeği: Kendini Bilmek" (In Search of the Miraculous) adıyla Türkçesi basılan eserinin basım öncesi notları kendisine gönderiliğinde, tüm yazıları onayladığını ve Ouspesnky ile gurur duyduğunu da belirtmiştir.

Ouspensky Gurjieff ile bağlantıyı kesip kendi okulunu ve çalışmalarını devam ettirmeye karar vermesinden sonra, Gurdjieff Ouspensky için "çoğu zaman çalışmayı anlayamadı, entellektüel olarak anladı ve çalışmayı yapmadı... " gibi eleştirilerde bulunmuştur. Bu eleştiriler, Gurdjieff sonrası diğer öğrenciler tarafından da devam ettirilmiş ve Ouspensky ve öğrencilerinin çalışmayı sadece kelimelerle yaptığı iddia edilmiştir. Bu eleştiriyi yapanlar, Ouspensky'nin yazılarına önem vermemekte ve anlaması zor ve hatta muğlak olsa da Beelzebub okumaları ile çalışmayı anlamaya çalışmakta.

Pek çok Dördüncü Yol öğrencisi de çalışmaları kendi üzerinde bir yere kadar yapmış, ama daha sonra ekstra sorumluluk alıp öğretici olmayı seçmemiştir. Gurdjieff okulu kapattıktan sonra, tekrar çalışmalara başlıyoruz ve okulu kuracağız diye Hartmann'ı yanına almak istediğinde, olumsuz yanıtla karşılaşmıştır.

Gurdjieff'ten Sonraki Dördüncü Yol

Pek çok kişi, özellikle de Gurdjieff ile doğrudan çalışma fırsatı bulmuş olanlar, Dördüncü Yol'un canlı halinin Gurdjieff'in ölümünden sonra sona erdiğini düşünüyor.

Çoğunluğun fikri ise, doğrudan Gurjieff'ten çalışmayı almış olanların, öğretmen olarak yaptığı çalışmaları da Dördüncü Yol'un devamı olarak görmek. Ancak tıpkı fili farklı yönleri ile değerlendirip yorumlayan körlerin hikayesi gibi, her bir kişi anladığı haliyle ve muhtemelen bambaşka Dördüncü Yol çalışmaları yürütmüş oluyor. Hatta Gurdjieff hayattayken bile, birbirinden bağımsız ve farklı pek çok Dördüncü Yol grubu çalışmaları vardı. Dahası, Gurdjieff'in farklı dönemlerdeki Dördüncü Yol çalışmalarına bakarsak, ister gelişim ister duruma uyum sağlamak olarak ele alalım, onların da bambaşka şeyler olduğu ortada - hatta pek çok kişi, bu tür dönemsel değişimlere uyum sağlayamamış.

Gurdjieff, yıkıcı bir misyonla çalışmış ve Dördüncü Yol'u konumlandırmış. Gurdjieff'in bu tutumuyla, birine sertifika ve yetki belgesi verip, Dördüncü Yol'u anlatmaya izin vermesini beklemek saçma olurdu. Tam tersine, birini yanından kovması, gitmeye zorlaması ve hakaret etmesi, onun öğretmen olarak birine yetki vermesinin bir işareti olarak görülebilir. Ve Gurdjieff'in desteğinin kolaylığı ile değil, tam tersine Gurdjieffin kötülemesi ve küçümsemesine rağmen birinin gidip çalışmalara bir yerlerde - her ne sebeple olursa olsun - başlatması, bir anlamda o kişinin varlığının olguğunluğunu gösteriyor olabilir.


Bu başlıkla ilgili alt sayfalar: